La zawh ngai loh kawng kan zawh dawn – Upa K. Zalawma

LA ZAWH NGAI LOH KAWNG KAN ZAWH DAWN

Upa K. Zalawma

Tin, Josua chu zîng takah a tho va, Israela thlahte zawng zawng nên chuan Sitim hmun ata chu an insuan a, Jordan lui an va thleng a, an kai hmain chutah chuan an riak a. Tin, heti hi a ni a, ni thum chinah hotute chuan riahhmun chu an va fang vêl a, “ Lalpa in Pathian thuthlung bâwm leh puithiamho Levi chiten an zâwn lai in hmuh hunah chuan, in awmna hmun ata hi insuan ula, zui ang che u. Amaherawhchu, nangmahni nêna a inkâr chu teha tawng sânghnih emaw a ni tûr a ni. Hnaih suh ang che u; tichuan, in kalna tûr kawng chu in hre thei dâwn nia; tûn hmain hemi kawng hi zawng in la zawh ngai si lo va,” tiin mipuite chu thu a pe a. Tichuan, Josuan mipuite hnênah, “Intithianghlim rawh u, naktûkah Lalpan in zîngah thil mak takte a ti dâwn e,” a ti a. Tin, Josuan puithiamte hnênah chuan, “Thuthlung bâwm hi zâwn ula, mipuite hmaah kai ang che u,” tiin a sawi a. Chutichuan, thuthlung bâwm chu an zâwn a, mipuite hma chu an hruai ta a. Tin, Lalpan Josua hnênah, “Mosia hnêna ka awm ang khân i hnênah pawh ka awm dâwn e tih an hriat theih nân, vawiinah hian Israel-ho zawng zawng mit hmuhah ka chawimawi ṭan dâwn a che. Josua 3:1‭-‬7.

[adToAppearHere]

Tûnah ngai teh u khai, nangni, “Vawiinah emaw, naktûkah emaw, chumi khawpuiah chuan kan kal ang a, chutah chuan kum khat kan va thang ang a, kan sumdâwng ang a, hlâwkna kan hmu ang,” titute u, naktûkah chuan eng nge lo awm dâwn in hre si lo. In nunna chu eng nge ni? Chhûm rei lo tê lo langa, ral leh ta mai ṭhîn ang hi in ni si a. Chutichuan, “Lalpan rem a tih chuan kan dam ang a, chumi khami kan ti ang,” in ti tûr hi a ni. Jakoba 4:13‭-‬15.

Israelte Aigupta bawih ata Pathianin a hruai chhuah khân, Lalpa thu awih se Sinai thlalera kum 40 zet vak kual vak kual lovin, Sur thlaler kal tlangin, Paran thlaler aṭang khân Zin thlaler kal tlangin Kanan ram, Aigupta aṭanga mel 400 emaw vel leka hlâ kha ni rei vak thang lovin an lut mai tur hi a ni a. Lalpa ring zo lo va, Kanan ram luh an ngam tâk loh avâng khân, Pathianin Sinai thlalêrah khân kum 40 lai a vahvaih kualtir ta a.

Aigupta aṭanga chhuak kum 40 chin chung lamte (Kaleba leh Josua tih loh) chu an thih zawh vek hma loh chu Kanan ramah an lut thei ta lo a nih kha.

Kanan ram an luh dâwn khan Joshua hnenah Pathianin, “…tun hmain hemi kawng hi zawng in la zawh si lo va,” a ti a.

Aigupta ram ṭha lai Nile luipui kam, Gosen phai zawl lei let hmun leh leirawhchan siamna hmun vel chu kum 400 zet an zawh hnûm hlurh tawh a; Sinai thlaler ram ro, ei tur awm lohna pawh kum 40 zet an zawh kual chik dup tawh hnûah an la zawh ngai loh kawng an zawh ṭan dawn a, Lalpa Pathian thuthlung bawm leh a zâwntute hnungah kala, an mahni chu en reng chunga kal turin hrilh an ni a, hnaih lutuk loh tur a ni bawk.

Israelten Kanan ram an lut ta; kum 40 chhûng zet chawmhlawma awm ṭhin kha, mahni thawh chhuah rin tur a ni ta a, kut hnathawhna kawng an zawh ṭan ta.

Thlalerah Dân thu pêk an ni a, Lalpa biak dan leh inthawi dân te, thiang leh thiang lo chi hrang hrang te, kût ni hman dân tur te pêk an ni a, chu mi hmanna kawng chu an zawh ṭan ta.

Hnam 12 ten mahni ram ṭheuh tur an insem a, a lo luah hmasatu hnamte lakah an luah tur ram lâksak a ngai a, indona kawng an zawh ṭan ta bawk a, hnam dang chu tihhlum phiar tur a ni.

[adToAppearHere]

He kawng thar hi Israelte chuan an zawh chhuak thiam ta lo va, an bawhchhe chamchi a, hrem an ni fo va, Lalpa lam an hawi leh chuan chhan chhuah an ni ṭhin.
Lalpa Thuthlung leh Dân chu an zawh chhuah zawh loh avangin Pathianin Kristain Thuthlung Thar, Israelte leh Jentailte chhandam zo min siam sak ta.

1. Zawh ngai loh kawng Lalpa nen zawh a ngai:
Setana bumna hnuaia sual kawng zawhtu khawvel mi zawng zawngte hian, kawng thar, Lal Isua hnung zuia zawh hi kan tih ve tur a ni a, Lalpa ring chunga amah nen zawh a ngai.

Keini Mizo Kristiante pawhin kan sakhaw hlui te, kan nunhlui te kal sanin, Chanchin Ṭha avangin kawng thar kan zawh ṭan ve a, a tir lamah kan kal chak viau a, kum rei lo têah kan ram chu Kristian ram tih ngamin zawh ngai loh kawng chu Lalpa nên kan zawh ve a, Israelte ang thoin kan zawh pelh leh thut thut ṭhin a nih hi.

Kan sakhaw rin danah kan lung rual thei lo va, sakhaw hlui leh nun hlui zia leh culture lamah kan lung a lêng a, Kristian culture aiin nunhlui culture-in kan lung a lèn a, khawlvel ngaiha hnam changkànna lam kan ngaisâng a, Aigupta sabêl ngaiin kan kir leh sung sung mai a ni deuh ber e.

Khawvel changkànna kawng hrang hrang kan zawhnaah hian Lalpa tel lo chuan dân kan bawh chhe ve fo dawn tih hi i hre reng ang u.

Kan ramin zuk leh hmuam, ruih hlo kawng a zawh mêkah hian natna dam thei lo leh dam rei lohna hmun a thleng mek a, Israel fate Kanan ram thleng zo lo, thlelera tlu hlum tate ang leh, Kanan ramah pawh milem biakna kawng zawh tel reng ṭhinte ang kha kan va tam ta em!!

2. Kan hnenah Lalpa a awm zel dawn:
Israelte zingah an hruaitute leh mipuite khân kawng thar zawh thiam lo ṭhin mahse, Lalpa ring tlattu zawlneiten Lalpa kawng an hrilh ṭhin a, Lalpa ringa a thu pawm tlattu an awm ve zel avangin a la bâng (remnant)-te hmangin Lal Isua pawh khawvelah a lo piang a ni. An sual avanga hnamdang hnenah hralh an nih lai pawh khân, Babulon lal chaw ṭha zû leh sa eia in ve duh lo Daniela leh a ṭhiante pathum hnenah khan Lalpa a awm zêl.

Kei ni pawh khawvel changkànna chi hrang hrangin mi chim zel, chutih laiin retheihna pawh a bo chuang lo.

Heng kârah hian Lalpa lam hawi tlat a, ni tina khua a lo var a, la zawh ngai loh kawng kan zawh mêkah hian, a ringtute hnenah chuan Lalpa a awm zêl dawn a ni.

3. Englai pawhin kan chungah Lalpa mit a fu reng:
Kanan ram hi khawvel ram hrang hrang nihna keng a nihna lai a awm. A hmar lamah tlang sang pui mai Hermon tlâng metre 2814 laia sang aṭangin a inṭan a, he tlâng aṭanga lui lo luang Jordan lui chuan khawvela hmun hniam ber, sea level aia metre 430.5 laia hniam daih Tuipuithi-ah a luang lut a, thlaler hmun a awm a, thlai ṭhat duhna ram ṭha a awm bawk a, chhak lamah Tuipui a ri bawk a, he ram hi kum tluana Lalpa mit fûkna ram a ni.
Chu ram ngei chu a hnam thlante a luah tir a ni.

[adToAppearHere]

Chutiang bawk chuan keini zofate pawh kan ram hi Pathianin kan chênna atâna min ruat sak niah kan ngai a, a ram leh a chhûnga chêng ringtuteah hian Lalpa mit a fu reng a, kan nun dan zawng zawng hi englai pawhin a hmuh reng avangin, kan ni tin khawsakna leh ram rorêlnaah te, ei leh bar kan zawnnaah te, Lalpa ram zau nâna kan thawhna kawngah te, kan sumdâwnna kawngah te, kan infiamna khawvel leh politics kalpui dan chenin ni tinin kan la zawh ngai loh kawng kan zawh zel tih hriain, Lalpa thuthlung kengtu kan sakhaw hruaitute en reng chunga kan kal chuan Lalpan mal min sawmin min hruai zel ang a, Lalpa dân leh a thuthlung pênsan zâwnga kan kal erawh chuan hrem kan tawh hun a la thleng ve ang a, kan ram chhûnga thil ṭha hi ei lovin, khandaihin min ei zo mai dawn a ni.

Ni tinin ka ngai che,
I duhzâwng chu;
Ka tih fo theih ṭhin nân,
Min zirtir la.

[adToAppearHere]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!