Book Review :
LALTHANTLUANGA CHAWNGTHU NOVEL ‘THLAH PAWLH NIH ZET CHU’

-Thang Sian Tluang*

Lalthantluanga Chawngthu ziah hi direct method-a ziah a ni a, chu mi awmzia chu first person anga ziah a ni. A changtupa hi Dintluanga a ni a, a nuna a thil tawn a ṭhianpa hnena a inpuanchhuahna a ni a, chu a inpuanna chu a ṭhianpa chuan ama tawn angin a ziak a ni.

He thawnthuah hian thlahpawlh a nih avanga a hmangaih ber nen an inneih theih loh thu kan hmu a, lungngaihnaa tawp thawnthu a ni a, ngaihtuah zui vawng vawng tur thu ril tak hmangin a tawp a khar a. Tunlaia Central YMA-in Ram leh Hnam humhalh tih thupui an hman fona kawnga thawnthu pawimawh leh ṭha tak ni ngei turin a lang a ni.

He thawnthua a changtupa Dintluanga hi Bihari Vaipa leh Mizo nula te inkara lo piang a ni a, a nute khuaah an inbeng bel a, chhungkaw hlim tak an ni ṭhin a, mahse vawikhat inhauh avanga a nu leh pa inṭhenna chuan harsatna tam tak a tawrhtir a. An unauin rethei takin an vah vaih phah a, an thih phah ṭhelh a nih kha…nu leh pa inṭhenna hi nu leh pate aiin an fate mahin an tuar nasa a, ṭhiante bula awm inthlahrunna tam tak a neih tir tih kan hmu a, rilru hrisel lo puttirtu a ni tihte hi nu leh pate zawng zawng hriat a tan a duhawm hle mai.

Kum 1990 bawr vela innghat thawnthu a ni a, a hunlaia Mizoram dinhmun pawh a tarlang a, a bikin thingtlang lam nun a tarlang nasa hle a ni.Chutiang bawk chuan Silchar vela chengte dinhmun a tarlang nasa hle bawk. Mizo leh vai khawtlang nun in ang lo tak tak a tarlang nasa hle a, an dinhmun inthlauhzia khaikhinna ang pawh a awm nual a, Dintluanga’n a pa hnena, “Mizoramah chuan thingpui hi dawrah bak an zuar ngai si lo a, a mak e. Rel-a kan chuan lai pawh khan putar deuh deuhin an lo zawrh tawh bawk kha,” tia a sawite hian kan dinhmun in an lohzia a tarlang chiang hle a ni.

Chutihrual chuan he thawnthua a changtupa Dintluanga hi a pain Bihar lama a hruai thlak khan naupangte a la ni a, mahse ngaihtuahna fing tak tak a nei nasa lutuk leh a ṭawngkam fel fai thei lutuk hian a thawnthu takna (reality) a tihniam deuh em aw a tihtheih. Thawnmthuah reng reng chuan a changtute chu an ṭawng dan tur ang takin an ṭawng tur a ni a, naupang chu naupang angin an ṭawng mai tur a ni a, upa chu upa ṭawngin an ṭawng mai tur a ni tih a ni ṭhin a. He thawnthuah erawh chuan naupangte Dintluanga hi Bihar lama an kal dawn khan naupangte a ni tih kan hria a, mahse a ngiahtuahna puitling lutuk leh a ṭawngkam fel fai thei lutuk hian thawnthu ngaihnawmna leh takna a tihniam hret em aw a tihtheih a ni.

Vairam hmun hla tak takah pawh mizo chu mizo nge nge tihtheih turin naupang vakvak Dintluanga leh a u chu Pi Sangluaii te nufa chuan an lo enkawl a, an lo duhsak hle mai a. Chutihrual chuan ṭawng thiam pawinawhzia a tilang chiang hle bawk. Ṭawng lo thiam se chuan chuti lutukin an vak bo lo tur a ni a, vai ṭawng kawi hnih khat tal lo thiam se chuan an retheihna khua a sei lo deuh tur. Vai tia kan sawi, a fela te felzia leh mi an ngaihsakzia kan hmu a, Mizorama kan lo tiduhdah mai ṭhin hi sim a ṭul hle a, an ramah chuan an fel em em a, mi an ngaihsak em em a ni tih kan hmu a, retheihna avanga in hmuhthiam loh awm ṭhin mahse a tlangpui thu chuan mihring mihrinna in a kentel hmangaihna hi an lo nei tho tih kan hmu bawk a ni.

A thawnthuin tarlan a tum ber nia lang thlahpawlh tena harsatna an tawh hi a namai lo asin… tunlaiah mizote zingah ngei pawh hian sap thlah ‘Murray, Miller’ tihten ngaihsan an hlawh a, mizo nu leh pate pawn iaina an neih loh lai hian Vai hmelpute chu an iai em em mai a. Thlahpawlh ṭheuh theuh an nia, mi ngo hovin min awp behna hi tun thlengin kan rilruah a la in tuh nghet em em a ni tiin a sawi theih hial a. Keini aia dinhmun hniam zawk nia kan ngaih Bihari vaite chu kan hmusit a, an thlahte chu makpa atante kan iai em em a, sap thlahte chu ngaihsanna nen kan lo en leh lawi si a nih hi.

Thawnthuah reng reng hian tum vang leh duh vang reng ni lovin a ziaktu hian ama ngaihtuahna a tarlang ṭhin a, he thawnthuah pawh hian thlahpawlh chungchanga a ngaihdan chiang takin kan hmu. Muantea bula Dintluanga thusawi hi lo tarlang ila, “Mahse, thlahpawlh ka nih miau avnagin ka thinlunga Mizo ka nihna chuan ka hmelah min ti Mizo chuang si lo va. Ka hmela vai nihna chuan ka thinlungah vai min nihtir chuang si lo”tia a sawite hian ngaihtuahna a tithui hle mai. Chu aia chiang zawk chuan a ngaihtuahna chu a rawn puang chhuak leh a, ” …Mizo ka nih loh avangin Mizo chi tidaltu mai ka ni dawn si a” tia a sawite hian thlahpawlh dinhmun a tichiang a, a rilru thianghlimzia a tilang hle a ni.

He thawnthu ngaihnawm tak ‘Thlahpawlh nih zet chu’ tih Lalthantluanga ziak hi ram leh hnam humhalh duh i nih chuan lo chhiar ve ngei la, hlawkpui tham thu ril inphum te lo hai chhuak la. Nula leh thlangval, nupui pasal la nei turte tana ngaihtuah nawn awn awn tham a ziahte lo chhiar ve ngei la, hnam dang nupui pasal neih avanga harsatna awm thei a ziah te lo chhiar ve ngei la, an dinhmun hrethiam tak chungin i ngaihtuahna chu han seng ve la tih hi ka ngen che u a ni.

Hmangaihna thawnthu lungchhiat thlak tak a tawp a nihna pawh chhiar manhla a ni a, Dintluanga’n “A hmel ka hmuh hian ka na a, ka na nawn leh ṭhin ; min hmuh hmain i kal sawn teh ang” tia a sawi chhan hre turin lo chhiar ngei la. Maruati te lo kal lohna lamah kalin Muantea te nen in kal dawn nge Maruati te kawngah tho in kal dawn? tih ngaihtuah chungin lo chhiar ve ngei ang che.

 


*Thang Sian Tluang – Post Graduate Student, Pachhunga University College, Mizo Department

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!